စာရြက္ကို ေက်ာ္၍ -

စာရြက္ကို ငံု႔ၾကည့္လိုက္ေတာ့ နဖူးထက္က ေခြ်းတစ္ေပါက္က ျဖဳတ္ကနဲ ျပဳတ္က်၏။ ေၾသာ္ နဖူးက ေခြ်း ေျမက်ေအာင္ အလုပ္လုပ္ရတယ္ဆိုတာ ဒါမ်ိဳးကိုးလို႔ ေတြးလိုက္မိသည္။ သို႔ေသာ္ ေခြ်းစက ေျမသို႔မက်၊ စာရြက္ေပၚသို႔ တည့္တည့္က်၏။ ကဗ်ာကသီ အျမန္သုတ္ရသည္။ သာမည္ေညာင္ည စာရြက္မဟုတ္။ အဂၤလန္ရွိ ကြင္းမာဂရက္ တကၠသိုလ္မွ ပါေမာကၡလက္မွတ္ႏွင့္ ခ်ီးျမွင့္ထားေသာ သင္တန္းျပီးဆံုးေအာင္ တက္ေရာက္နိုင္ေၾကာင္း ေထာက္ခံခ်က္ စာရြက္။ ရက္သတၱႏွစ္ပတ္တိတိ မနက္ကိုးနာရီမွ ညေနငါးနာရီထိ မထစတမ္းထိုင္ကာ မ်က္စိ၊ နား၊ ဦးေႏွာက္ တို႔ကို ဖ်စ္ညွစ္၊ ျခစ္ကုတ္၊ အစြမ္းကုန္ထုတ္၍ ရယူခဲ့ရေသာ စာရြက္။ ပြန္းရာ၊ ပဲ့ရာ၊ ျခစ္ရာ၊ ရွရာေသာ္မွ် သိုးကာသီကာ ျပဳမိ၍မျဖစ္။

သို႔ဂလိုဆို၍ ကိုယ့္နိုင္ငံက ေပးေသာစာရြက္မ်ားကို အေရးမထားျပီလားဟု ေမးစရာရွိ၏။ ဖိုင္ထဲတြင္ တိုး၍၊ တိုး၍လာေသာ စာရြက္မွန္သမွ်သည္ ကြ်န္မ၏ အခ်ိန္၊ ေငြ၊  စိတ္နွင့္ လူခြန္အားတည္း ဟူေသာ အရင္းအျမစ္တို႔ကို မည္သည့္အရာတို႔၌ မည္မွ်ရင္းႏွီးျမွဳတ္ႏွံခဲ့ျပီးျဖစ္သည္ကို ညႊန္ျပေနေသာ ရာဇဝင္မွတ္ေက်ာက္မ်ားပင္ ျဖစ္ေတာ့သည္။ သို႔ေပတည့္ လူခ်င္းတူေပမယ့္ အသက္ရႈခ်င္းကြဲဆိုသလို ျမန္မာကလဲြ၍ အားလံုးကို အထင္ၾကီးၾကကုန္သည့္ အခ်ိဳ႕၊ အခ်ိဳ႕ေသာ ေရႊျမန္မာတို႔ၾကားတြင္ ပြဲတက္လက္မွတ္အလို႔ငွာ၊ ယူေက၊ ယူအက္စ္က လက္မွတ္ေလးမွ မပါလွ်င္ လူစင္စစ္ျဖစ္ပါလ်က္ မွတ္ပံုတင္မရွိ၍ လူစာရင္းမဝင္သကဲ့သို႔ အျမင္ေတာ္ရွိၾကသည့္ အခ်ိဳ႕၊ အခ်ိဳ႕ေသာ အဖဲြ႔အစည္းမ်ား ၾကားတြင္ ေပမွီ၊ ေဒါက္မွီ တန္းဝင္နိုင္ေစရန္ အလို႔ငွာ ဤစာရြက္သည္ အေဆာင္လက္ဖဲြ႔အျဖစ္ အသံုးေတာ္ခံရဦးမည္ ျဖစ္၏။

ငယ္ငယ္က အိမ္ေနရင္းအဝတ္အစားနွင့္ ပဲြလမ္းသဘင္သြားမိလွ်င္ အဘြားျဖစ္သူက “ဟဲ့၊ လူမွာ အဝတ္၊ ေတာင္းမွာ အကြပ္တဲ့။ အလွဴဆိုတာ လူထက္ အဝတ္အစားကို ၾကည့္ၾကတာ။ ငါ့ေျမးေတြ ဘယ္သူ၊ ဘယ္ဝါလို႔ လူတကာက သိမယ္လို႔မ်ား ထင္ေနသလား။” ဟု ဆိုတိုင္း “ေၾသာ္ တို႔အဘြားေတာ့ အခုထိ တရား မရေသးဘူး။ ပသာဒနဲ႔ ပဓာနကို ခဲြျပီး နားမလည္တတ္ေသးဘူး။” ဟု ျပန္မေျပာရဲေသာ္လည္း စိတ္ထဲတြင္ ေတြးေနမိျမဲ။ ယခုအခါတြင္ အေတြ႔အၾကံဳအရ လူထက္လက္မွတ္က ပိုေနရာေပးခံရေၾကာင္း သိလာေသာအခါ၊ ေက်ာင္းတက္စဥ္အခ်ိန္က ဆရာတစ္ဦးေျပာခဲ့ေသာ “public Health အလုပ္ဆိုတာ လုပ္ျပမွ ရတာ။ မင္းတို႔ အလုပ္လုပ္ေနရံုနဲ႔ မျပီးဘူး။ လူသိေအာင္လည္း ျပတတ္ရတယ္။” ဆိုေသာစကားကို အသက္အရြယ္အရ သေဘာေပါက္စျပဳလာေသာအခါ - အဘြားေျပာသြားတဲ့ တရားေတြကို ဝါးတားတားရိပ္မိစျပဳလာခဲ့ျပီ။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ ကြ်ဲကူးလို႔ပဲ ေရပါပါ။ ေရလာလို႔ပဲ ကဲြ်ကူးကူး။ နိုင္ငံျခားသားမ်ားကိုယ္တိုင္ ကိုယ့္နိုင္ငံ၊ ကိုယ့္ေက်ာင္း၊ ကိုယ့္စာသင္ခန္းမွာ လာသင္ေသာ သင္တန္းတစ္ခုကိုေတာ့ လိမ္လိမ္ပိန္ပိန္နွင့္ ျဖစ္ေျမာက္ေအာင္ တက္ဖူးသြားခဲ့ျပီ။ အြန္လိုင္းမွ သင္ေသာသင္တန္းနွင့္ ဤသင္တန္း ဘာကြာသနည္း- ဟု ေမးၾက၏။ ဘာမွ်မကြာ။ ဤသင္ရိုး၊ ဤစာမ်ားကိုပင္ သင္ၾကားပို႔ခ်ျခင္း။ ထူးျခားခ်က္ဆို၍ လူကိုယ္တိုင္ အရွင္လတ္လတ္ၾကီး မ်က္စိေရွ႕မွာ ဘြတ္၊ ဘက္၊ ရႊတ္၊ ရွက္ေတြ ေျပာေနတာကို ျမင္ေနရတာ ထူးျခား၏။ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပက ဆရာေတြ စည္စည္ကားကား၊ သိုက္သိုက္ျမိဳက္ျမိဳက္ၾကီး စုေပါင္းပို႔ခ်ၾကတာကို နားေထာင္ရတာ ထူးျခား၏။ တခါတခါ ေက်ာင္းသားမ်ားေရွ႔တြင္ပင္ ျငင္းလိုက္၊ ခံုလိုက္၊ ရန္ျဖစ္လိုက္၊ တစ္ေယာက္ကို တစ္ေယာက္ ေထ့လိုက္၊ ေငါ့လိုက္၊ ခနဲ႔လိုက္ လုပ္ေနၾကတာကို ျမင္ရတာ ထူးျခား၏။ အဲ- ျပီးေတာ့ ကိုယ့္ရဲ့ ငပိသံပါပါနွင့္ ေျပာေသာ မီးက်ိဳး၊ ေမာင္းပ်က္ အဂၤလိပ္အသံထြက္ေတြကို ဆရာေတြ နားလည္လည္၊ မလည္လည္ အလုအယက္နွင့္ သူ႔ထက္ငါေျပာရင္း ထင္ရာျမင္ရာ ေလွ်ာက္ေဆြးေႏြးရတာ ထူးျခား၏။

နိုင္ငံျခားသားေတြသင္တဲ့ သင္တန္းကိုတက္ရတယ္ဆိုေတာ့ ဘယ္လိုအခ်က္ေတြနဲ႔မ်ား ၾကည့္ျပီး ေရြးလိုက္ လို႔လဲလို႔ အေၾကာင္းမသိသူေတြက ေမးၾကမည္။ ဘာမဲႏႈိက္ႏႈိက္ မေပါက္တတ္ေသာ ကြ်န္မ၏ထံုးစံအတိုင္း အစဥ္အလာ မပ်က္ ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းလိုက္ျခင္းသာ ျဖစ္၏။ ဇာတ္လမ္း၏ အစက ဤသို႔။ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးတကၠသိုလ္က ေက်ာင္းသားေတြကို ေက်ာင္းကအိမ္အျပန္မွာ ပညာအဆီအနွစ္ေတြ တနင့္တပိုးပါသြားေစလိုေသာ ပါခ်ဳပ္ၾကီး၏ ေစတနာ ေၾကာင့္ ေက်ာင္းတြင္းသင္ရိုးမ်ားအျပင္ “က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ စီးပြားေရးပညာ” အေျခခံသင္ရိုးကိုပါ အြန္လိုင္းမွတဆင့္ ထည့္သြင္းသင္ၾကားရန္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖဲြ႔အစည္းမွ ေထာက္ပံ့ေသာေငြက ေက်ာင္းသားအားလံုး သင္တန္းတက္နိုင္ရန္ မလံုေလာက္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးဘဲြ႕လြန္ေက်ာင္းသားမွန္ရင္ ဘာပဲလုပ္လုပ္ “ဓာတ္ပံုရိုက္ရမယ္။ မဲႏႈိက္ရမယ္” ဆိုေသာ စကားအတိုင္း ေက်ာင္းသားအေပါင္းတို႔ မဲႏႈိက္ၾကရ၏။ အားလံုးသိၾကသည့္ အတိုင္း ကြ်န္မ မပါ။ ကိစၥမရွိ။ ေနာက္တစ္သုတ္ က်န္ေသးသည္။ ထပ္မဲႏႈိက္ၾကျပန္သည္။ ဗလာမဲ။ ျဖစ္ခ်င္ေတာ့ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖဲြ႔အစည္းမွ က်န္ရွိေက်ာင္းသားမ်ားကို အဂၤလန္မွ ဆရာမ်ားေခၚယူ၍ မိမိတို႔ ေက်ာင္းတြင္ပင္ လာေရာက္ပို႔ခ်ေစရန္ စီစဥ္ကမ္းလွမ္းလာခဲ့၍ ကံကြက္၍ ကြက္က်န္ေနသူတစ္စုတို႔ ဤေနရာ၊ ဤစခန္းတြင္ ဤသို႔ဇာတ္လမ္းျဖစ္လာခဲ့ရျခင္းပင္။

ေျပာမယ့္ေျပာေတာ့ အစကေျပာမွ ဇာတ္ရည္လည္ေတာ့မည္။ ငယ္စဥ္ေတာင္ေက်းကေလးဘဝ ပူတူးတူးတုန္းက စိတ္ကူးယဥ္ခဲ့ဖူးသည့္ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသူမမဘဝ လွလွပပ၊ ၾကြၾကြရြရြကို ျမင္ေယာင္ေတြးရင္း ေဆးေက်ာင္းေရာက္၊ ေက်ာပိုးအိတ္တစ္လံုးနွင့္ ေခါင္းစုတ္ဖြားေန႔မ်ား၊ စာေမးပဲြရက္ရွည္ကာလမ်ားနွင့္ ဂေယာင္ေျခာက္ျခားညမ်ားကို ၾကံဳခဲ့ရ။ ေနာက္ဘယ္ေတာ့မွ ဒီဘဝမ်ိဳးကို ထပ္မသြားေတာ့ဘူးလို႔ အၾကိမ္ၾကိမ္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ရင္း လုပ္ငန္းခြင္ထဲေရာက္။ အခ်ိန္ေလးနည္းနည္း ၾကာလာေတာ့ စာအုပ္ပံုၾကားထဲမွ ေခါင္းဆိုက္မအိပ္ရလွ်င္ မေနနိုင္သည့္ ေရာဂါေဟာင္းေလးက ထလာျပန္ေလေတာ့ ဘဲြ႔လြန္ဝင္ေျဖ။ ဒီလိုနဲ႔ ဒီေက်ာင္းကိုေရာက္။

ဟိုေက်ာင္းထက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာ ပိုဆိုးေသာ ဒီေက်ာင္းမွာ ရွစ္လေက်ာ္ၾကာ စာအုပ္ပံုၾကားမွာ လံုးေထြးမြန္းၾကပ္။ မ်က္စိထဲမွာ စာေတြကလြဲလို႔ ဘာမွမျမင္နိုင္ေသာ ကာလေတြၾကား ရည္းစားက ျငိဳျငင္လို႔ ျပတ္သူေတြျပတ္၊ အိမ္ကမိသားစုကို အခ်ိန္မေပးနိုင္လို႔ ရန္သတ္သူေတြသတ္၊ ဒီလိုအခ်ိန္ေတြကို ေက်ာ္ျဖတ္ၾကရင္း မူရင္းေနရာ၊ ေဒသ၊ လားရာ ဘာဆိုဘာမွ မတူညီၾကေသာ ဒီေလးဆယ့္ေျခာက္ေယာက္ဟာ တစ္ေသြးတည္း၊ တသားတည္း ရဲေဘာ္ရဲဘက္ေတြ ျဖစ္ၾကလို႔။ လက္သည္းဆိတ္ရင္ လက္ထိပ္နာၾကလို႔။ ဝိုင္ဝိုင္းရဲ့ ေျဖသိမ့္လိုက္ကို သံျပိဳင္ညည္းရင္း အားေပးႏွစ္သိမ့္ၾကလို႔။ မိုးျပာေရာင္စပို႔ရွပ္ကို ဆင္တူဝတ္ရင္း မိုးတက္မကတဲ့ အိပ္မက္ေတြကို ဆင္တူမက္ၾကလို႔။ ေက်ာင္းကို အိမ္၊ ပါခ်ဳပ္ၾကီးနဲ႔တကြ ဆရာ၊ ဆရာမေတြကို မိဘလို႔ သတ္မွတ္ရင္း အားလံုးက ကေလးေတြျပန္ျဖစ္ၾကလို႔။ တစ္ခါတစ္ခါ ရန္ျဖစ္ၾကလို႔။ တစ္ခါတစ္ခါလည္း ျပန္ခ်စ္ၾကလို႔။ ဒီလိုနဲ႔ပဲ --------။

အခုသင္တန္းကို တက္ရမယ့္အခ်ိန္က သီးစစ္ကာလ။ ေကာက္ယူလာတဲ့ ေဒတာတစ္ထုပ္ကို ရင္ဝယ္ပိုက္ရင္း သူမ်ားေယာင္လို႔ ေယာင္၊ အေမာင္ ေတာင္မွန္း၊ ေျမာက္မွန္း မသိတဲ့အခ်ိန္။ ေတြ႔သမွ်ဆရာေတြကို ဗလခ်ာအူေပါက္၊ အာရံုေနာက္ေအာင္ လိုက္ေမးရင္း အရပ္ကူပါ၊ လူဝိုင္းပါျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္။ စာအုပ္အပ္ရမယ့္ ေနာက္ဆံုးရက္ကို လက္ခ်ိဳးေရတြက္ရင္း ေန႔ျမင့္ေလ၊ အရူးရင့္ေလ ျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္။ အဲဒီမွာ - ဘာဘရာနဲ႔ စေတြ႔တာပဲ။ ဘာဘရာဆိုတာကို သင္တန္းရဲ့ ပထမပတ္မွာ လာသင္ေပးတဲ့ အဂၤလိပ္မၾကီး။ ရွပ္အက်ီ ၤနဲ႔ ေဘာင္းဘီရွည္ကို အျမဲဝတ္ျပီး သူ႔ဆံပင္ေလး ႏွစ္မွ်င္၊ သံုးမွ်င္ လက္တစ္သစ္ေလာက္ကို ဘဲကလစ္ေသးေသးေလးနဲ႔ အျမဲညွပ္တင္ထားတတ္တယ္။ အရပ္ၾကီးက ပံုမွန္ျမန္မာေတြထက္ ေခါင္းတစ္လံုးေလာက္ျမင့္တဲ့အျပင္ လူေကာင္ၾကီးကလည္း ထြားေလေတာ့ ဆရာၾကီးဂုဏ္အဂၤါ နဲ႔ေတာ့ ညီပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္ကိုၾကီးတဲ့ ဆရာပါ။

ဘာဘရာက စာသင္တာ သီအိုရီဘက္ကို အားသန္တယ္။ ဒီဘာသာရပ္လုပ္သက္ကိုက ၂၅ႏွစ္ေက်ာ္။ သူ႔ရဲ့စာေတြကို ေလ့က်င့္ခန္းေတြ၊ ပံုေတြ၊ ဥပမာေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ရင္း မပ်င္းရေအာင္ သင္နိုင္တယ္။ အစပိုင္းေတာ့ သူက ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ေျပာပါမယ္။ နားမလည္ရင္၊ သူစကားေျပာျမန္လာရင္ သတိေပးပါလို႔ ေျပာပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ အရွိန္ရလာျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ ကရားေရလႊတ္ တစ္တြတ္တြတ္ ေျပာေတာ့တာပဲ။ ကြ်န္မတို႔ကလည္း နားလည္လြန္းလို႔ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာစကားလံုးေတြကိုပဲ အဓိကသံုးျပီး သင္တာဆိုေတာ့ သူေျပာတာေတြက ကြ်န္မတို႔အားလံုးအတြက္ အခက္အခဲ မရွိဘူးေပါ့။ တစ္ခါတစ္ခါ စာသင္ရင္းနဲ႔ ေမးခြန္းလွမ္းေမးလိုက္ရင္သာ ရုတ္တရက္ ဘာေမးမွန္းမသိလိုက္တာမ်ိဳးပဲ ရွိတာပါ။ သူက အျပန္အလွန္ ေဆြးေႏြးရင္းသင္တာဆိုေတာ့ အခ်ိန္ကုန္လို႔ ကုန္မွန္း မသိသာဘူးေပါ့။

ငိုက္လည္း မငိုက္ရဲဘူးေလ။ ကိုယ့္ဆရာေတြ သင္လို႔ ငိုက္တာက စာလွမ္းေမးရင္ ဝါးခ်လို႔ရတယ္။ အခုက အဂၤလိပ္လိုသင္တာဆိုေတာ့ ငိုက္ဖို႔ မေျပာနဲ႔ ခဏေလာက္ စိတ္ကလြတ္သြားရင္ကိုပဲ ဘာေမးလိုက္မွန္း မသိေတာ့ဘူး။ ပိုဆိုးတာက ဘာဘရာက အခ်ိန္တန္ရင္ ျပန္သြားမယ့္လူ။ ကိုယ္ေျဖခ်င္ရာ ေလွ်ာက္ေျဖလည္း အေၾကာင္းမဟုတ္ဘူး။ တကယ့္အေၾကာင္းက သင္တန္းခန္းရဲ့ ေနာက္မွာ ထိုင္ေနတဲ့ကိုယ့္ဆရာေတြ။ ကိုယ္မဟုတ္တာ လုပ္သမွ်ကို သူတို႔က ျမင္ေန၊ ၾကားေနရတာေလ။ မ်က္ႏွာပူစရာၾကီး။ ျပီးေတာ့ ကြ်န္မတို႔နဲ႔အတူ တစ္ခ်ိန္လံုးရွိေနေပးတဲ့ သင္တန္းရဲ့ co-ordinator မေက်ာ့ မ်က္ႏွာပ်က္ရမယ့္ အလုပ္မ်ိဳးကို ကြ်န္မတို႔လုပ္လို႔ မျဖစ္ဘူးေလ။ ဘာဘရာကလည္း တစ္ေယာက္ခ်င္းစီ နာမည္ေခၚျပီး ဒါကို မင္းဘယ္လို ထင္လဲ။ ဘယ္လို နားလည္လဲ။ ဒီကိစၥမွာ မင္းအျမင္က ဘယ္လိုရွိလဲ။ ဆိုျပီး တစ္ခ်ိန္လံုး ေမးေနတာ။ တစ္ခ်ိန္သင္တိုင္းမွာလည္း စဥ္းစားစရာ ေလ့က်င့္ခန္းေတြက အျမဲပါတယ္။

သင္တန္းပထမပတ္မွာပဲ ဆရာၾကီးဦးေအာင္ထြန္းသက္လည္း လာသင္ေပးတယ္။ အရင္က ေက်ာင္းမွာ တစ္ခါမွ လာမသင္ေပးဖူးဘူး။ ဆရာၾကီးကို စာအုပ္ေတြဖတ္ရင္းနဲ႔ပဲ ရင္းႏွီးခဲ့ရတာဆိုေတာ့ အခုလို လာသင္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ဇာတ္လမ္းထဲက ဇာတ္ေကာင္တစ္ေယာက္ အျပင္ကို ထြက္လာသလို ခံစားရတယ္။ ဆရာၾကီးဦးဖုန္းျမင့္ကေတာ့ အရင္ကလည္း လာသင္ေနၾက။ စာေမးပဲြေတြလည္း လာစစ္ေပးေနၾက။ အခုလည္း ႏွစ္ပတ္လံုး လာျပီးသင္ေပးတယ္။ ႏွစ္ေယာက္လံုးက က်န္းမာေရးစီမံကိန္းက ညႊန္ခ်ဳပ္ေဟာင္းေတြဆိုေတာ့ Health Economics အျပင္ Health Politics ကို ခ်ျပတယ္။ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရး ဟင္းေလးအိုးၾကီးေတြပီပီ သမိုင္းကိုပါ သံုးသပ္ျပတယ္။ အနာဂတ္ကိုပါ ထင္ဟတ္ျပတယ္။

သင္တန္းဒုတိယပတ္ကေတာ့ ေဒးဗစ္ရဲ့ အလွည့္။ သူက စေကာ့ခ်္၊ လူတိက်ၾကီး။ တိက်တယ္ဆိုတာထက္ကို အခ်ိန္ကို အမ်ိဳးမ်ိဳးလွည့္ပတ္ခိုးယူျပီးေတာ့ကို သင္တာ။ သူက လက္ေတြ႔သမား။ စမိတ္ဆက္ကတည္းကိုက ဥေရာပ၊ အာရွ၊ အာဖရိက နိုင္ငံေပါင္းမ်ားစြာမွာ ဒီဘာသာရပ္ဆိုင္ရာေတြကို လက္ေတြ႔လုပ္ခဲ့တာ ဘယ္ေနရာမွာျဖင့္ ဘယ္ႏွစ္နွစ္ဆိုျပီးေျပာေတာ့ ကြ်န္မက အီၾကာေကြးရဲ့ ေမြးေန႔ဆုေတာင္းဟာသကို သတိရမိတယ္။ အရင္တုန္းက သတင္းစာထဲမွာ သာေရး၊နာေရးဆိုရင္ သတင္းထက္ လူနာမည္ ေတြေနာက္က ေခတၱ- ဘယ္နိုင္ငံဆိုတာေတြကို တတန္းၾကီး ထည့္ရမွ ဂုဏ္ရွိတယ္ထင္ခဲ့တာဆိုေတာ့ အီၾကာေကြးမိတ္ေဆြ အဂၤလိပ္ၾကီးက ဒီနိုင္ငံမွာ ဒါမ်ိဳးထည့္ရတယ္ထင္ျပီး အီၾကာေကြးအတြက္ ေမြးေန႔ဆုေတာင္းထည့္ေတာ့ သူ႔နာမည္ ေနာက္မွာ အၾကာၾကီး အဂၤလန္၊ ေခတၱ- ျပင္သစ္၊ ဂ်ာမဏီ၊ ခဏေလး-စင္ကာပူ၊ ေန႔ခ်င္းျပန္-ထိုင္း၊ တရုတ္ ဆိုျပီးထည့္တယ္တဲ့။ ဒါကိုေတာ့ ေဒးဗစ္ကို ေျပာျပလို႔ ဘယ္ျဖစ္ပါ့မလဲေနာ္။ ေတာ္ၾကာ သူသြားခဲ့တဲ့ နိုင္ငံေတြအကုန္လံုးနဲ႔ ေမြးေန႔ဆုေတာင္းထည့္ေနဦးမယ္။

ေဒးဗစ္က ျမန္မာလို ေျပာရတာကိုၾကိဳက္တယ္။ သူတတ္ထားတဲ့ မဂၤလာပါတို႔၊ ေနေကာင္းလား တို႔ကို တျခားလူေတြေရွ႕မွာ ထည့္ထည့္သံုးရတာကိုလည္း အေတာ္ဂုဏ္ယူတာ။ အဲဒီ ဒုတိယအပတ္မွာပဲ WHOက အလတ္ကာဆင္းနဲ႔ ရွတီ (သူတို႔နာမည္မ်ားကို ျမန္မာသံေနွာလိုက္ျခင္းျဖစ္သည္။)တို႔ လာသင္ေတာ့ အတန္းထဲမွာ ေဒးဗစ္က သူ႔ကိုယ္သူ အိမ္ရွင္ၾကီးလုပ္ျပီး ဧည့္ခံေနေတာ့တာပဲ။ သူက US မေကာင္းေၾကာင္း ေျပာရတာ ကိုလည္း သိပ္ခံတြင္းေတြ႔တာ။ US ကို ကမၻာ့စီးပြားေရးအဖြ႔ံျဖိဳးဆံုးနိုင္ငံေတြထဲမွာ Universal Health Coverage မရွိတဲ့ တစ္ခုတည္းေသာနိုင္ငံလို႔မ်ား ျပစ္ျပစ္ႏွစ္ႏွစ္ေျပာလိုက္ရရင္ ေက်နပ္ေနေတာ့တာ။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ သူ႔အေတြ႔အၾကံဳ ေတြရဲ့ အဆိုး၊ အေကာင္းေတြကို ဥပမာေပးရင္း သင္သင္သြားေတာ့ ဒုတိယပတ္ကလည္း အခ်ိန္ကုန္မွန္း မသိသာေတာ့ဘူးေပါ့။ ၾကာလာေတာ့လည္း ကြ်န္မတို႔မွာ ဘာဘရာတို႔၊ ေဒးဗစ္တို႔ကိုပဲ ကိုယ့္အမ်ိဳးၾကီးေတြက်လို႔။ သံေယာဇဥ္ျဖစ္လာေတာ့တာ။

သင္တန္းမွာက ကြ်န္မတို႔ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးဘဲြ႔လြန္ေက်ာင္းသားေတြတင္ မကဘူး။ တျခား ေဆးတကၠသိုလ္ ေတြက ဆရာ၊ ဆရာမေတြလည္း ပါတယ္။ အားလံုးေပါင္းရင္ သံုးဆယ့္ေျခာက္ေယာက္ေပါ့။ သင္တန္းခ်ိန္မွာေတာ့ သူတို႔လည္း ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ အျပိဳင္ ညည္းလိုက္၊ ျငဴလိုက္၊ ျငင္းလိုက္၊ ခုန္လိုက္နဲ႔ပါပဲ။ ဆရာဆိုတာလည္း တခါတုန္းက ေက်ာင္းသားပဲ မဟုတ္လား။ ကြ်န္မတို႔အားလံုးအတြက္ စိတ္ဖိစီးမႈ ေနာက္တစ္ခုလည္း ရွိပါေသးတယ္။ အဲဒါကေတာ့ အခုသင္တန္းက တကၠသိုလ္ေတြမွာ နိုင္ငံျခားက ဆရာေတြေခၚျပီး ရက္ရွည္စာသင္တာ ကြ်န္မတို႔ အဖဲြ႔က ပထမဆံုးျဖစ္ေနလို႔ပါပဲ။ အဲဒီေတာ့ ကြ်န္မတို႔ရဲ့ အျပဳအမူ၊ အေနအထိုင္၊ အေျပာအဆို အားလံုးဟာ ေနာက္ထပ္အလားတူသင္တန္းေတြ ဆက္ဖြင့္၊ မဖြင့္ ဆိုတာအတြက္ မွတ္ေက်ာက္ေတြ ျဖစ္ေနေတာ့တာေပါ့။ သင္တန္းဆရာေတြအတြက္လည္း ျမန္မာနိုင္ငံကို လာတာ သူတို႔အတြက္ ဒါပထမဆံုးအၾကိမ္ပါပဲ။ အဲဒီေတာ့ သူတို႔နဲ႔အတူ ကြ်န္မတို႔ရဲ့ image၊ ကြ်န္မတို႔ ေက်ာင္းရဲ့ image၊ ကြ်န္မတို႔ နိုင္ငံရဲ့ imageက ပါသြားမွာပါ။ ေသခ်ာပါတယ္။ ကြ်န္မတို႔အားလံုး ကိုယ္စြမ္း၊ ဥာဏ္စြမ္းရွိသမွ် အစြမ္းကုန္ ၾကိဳးစားခဲ့ၾကတယ္ဆိုတာ။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အခုေတာ့ သင္တန္း ကာလလည္း ျပီးသြားခဲ့ပါျပီ။ ၾကိဳးစားအားထုတ္မႈရဲ့ အသီးအပြင့္ အျဖစ္ စာရြက္တစ္ရြက္လည္း လက္ထဲေရာက္လာခဲ့ပါျပီ။ စာရြက္နဲ႔အတူ လာသင္တဲ့ဆရာ၊ ဆရာမေတြ၊ ေက်ာင္းက ဆရာ၊ ဆရာမေတြရဲ့ ေစတနာ၊ ေမတၱာေတြ ကြ်န္မတို႔ဆီ စိမ့္ဝင္လာတယ္လို႔ ခံစားရပါတယ္။ အဲဒီလိုပါပဲ။ ကြ်န္မတို႔ သင္တန္းသားေတြအားလံုးရဲ့ ၾကိဳးစားအားထုတ္မႈ၊ ေလးစားတန္ဖိုးထားမႈေတြကိုလည္း ဆရာေတြ ခံစားနားလည္ နိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ကြ်န္မတို႔ ေမွ်ာ္လင့္မိပါတယ္။ ျပိဳင္ဘက္ရွိမွ တိုးတက္တယ္ ဆိုသလို တကယ္ယွဥ္ၾကည့္မွ ပိုပိုျပီး သိလာရတာက ဘာဘရာတို႔၊ ေဒးဗစ္တို႔ရဲ့ သင္ပံု၊သင္နည္း ေတြးပံု၊ေတြးနည္း၊ ပညာရပ္ပိုင္း စတာေတြက ကြ်န္မတို႔ေက်ာင္းက ကြ်န္မတို႔ ဆရာေတြနဲ႔ ဘာမွထူးျပီး ကြာျခားမႈမရွိပါဘူး။ သင္တဲ့ဘာသာရပ္ေတြ မတူတာရယ္၊ ျမန္မာလို ေျပာတာနဲ႔ အဂၤလိပ္လိုေျပာတာကြာတာရယ္ပဲ ရွိပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးတကၠသိုလ္ရဲ့ ရင္ေသြးေတြပီပီ ဒီထက္ပိုျပီး အိပ္မက္ၾကီးၾကီး မက္ရမယ္ဆိုရင္ တစ္ေန႔ေန႔၊ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္ ကြ်န္မတို႔ ဒီေက်ာင္းၾကီးကို ျပန္လာတဲ့အခါမွာ၊ ေက်ာင္းၾကီးထဲကို အလြမ္းေျပ ေလွ်ာက္ၾကည့္တဲ့အခါမွာ ကြ်န္မတို႔ရဲ့ ဆရာေတြက စင္ျမင့္ေပၚကေန သင္ခန္းစာေတြ ပို႔ခ်လို႔။ စင္ျမင့္ေအာက္မွာက နိုင္ငံအသီးသီးက ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားေတြက သင္ခန္းစာေတြ နာယူရင္း အျပန္အလွန္ ေဆြးေႏြးၾကလို႔။ ဌာနအသီးသီးမွာလည္း သူ႔သုေတသနအခန္းေတြနဲ႔သူ ပ်ားပန္းခတ္ရႈပ္လို႔။ စာၾကည့္တိုက္ ထဲမွာလည္း မွီျငမ္းကိုးကားစရာ ေတြကို ေလ့လာရွာေဖြၾကရင္း တီးတိုးတိုင္ပင္ၾကလို႔။ ဘယ္သူသိနိုင္မလဲေနာ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ အသားျဖဴျဖဴ၊ မ်က္လံုးျပာျပာ၊ ဆံပင္နီနီနဲ႔ ေက်ာင္းသူေလးတစ္ေယာက္ ေလ့လာေနတဲ့စာတမ္းက ကြ်န္မရဲ့စာတမ္းျဖစ္ခ်င္ ျဖစ္ေနနိုင္တယ္ဆိုတာကိုေလ။

ဘုရားေရ - ကြ်န္မရဲ့စာတမ္းဆိုမွ ျပန္သတိရတယ္။ စာရြက္ေလးတစ္ရြက္ကို ၾကည့္ရင္း မီးခိုးမဆံုး၊ မိုးမဆံုး ေတြးလိုက္တာ။ ႏွစ္ပတ္တိတိ ပစ္ထားခဲ့တဲ့ ကြ်န္မရဲ့ သီးစစ္ကို ဘယ္လို အစျပန္ေကာက္ရမွာပါလိမ့္။ analysis ကလည္း အေခ်ာမသတ္ရေသးဘူး။ Literature ေတြကလည္း ထပ္ရွာရဦးမယ္။ Quali ေတြကလည္း တစ္ဝက္တစ္ပ်က္။ ေနျပည္ေတာ္က supervisor ကလည္း လွမ္းေခၚလွျပီ။ ေခါင္းကို ခါလိုက္ေတာ့ မ်က္စိက အဝတ္စင္ကို လွမ္းျမင္တယ္။ တစ္ပတ္စာေလွ်ာ္ရမယ့္ အဝတ္ေတြက လက္ယပ္ေခၚလို႔။ ႏွာေခါင္းထဲမွာ အန႔ံတစ္ခုခု ရလာသလိုလို။ မဟုတ္ဘူး။ တကယ္ရတာ။ ဒီအန႔ံက --------။ သြားျပီ။ ညစာအတြက္ တစ္ခြက္တည္းေသာ ပဲဟင္းအိုး။ တူးရွာျပီ။ အား))))))))။ ဘဝက မခ်ိဳျမိန္ေတာ့ဘူး ေမေမ။            ။

11:26 PM, 15.11.12